Wino z tradycją, która sięga korzeni.
Geografia.
Gruzja położona jest na pograniczu Europy i Azji. Od zachodu graniczy z Morzem Czarnym, od północy z Rosją, od południa z Turcją i Armenią, a od wschodu z Azerbejdżanem.
Klimat regionu jest niezwykle zróżnicowany – od stref subtropikalnych, przez wysokogórskie, aż po półpustynne. Około 80% powierzchni Gruzji to góry. Północną granicę z Rosją stanowi pasmo górskie Wielkiego Kaukazu. Ta bariera chroni Gruzję przed napływem zimnego powietrza z północy, a pokryte lodem zbocza tych przepięknych regionów wysokogórskich zasilają wiele strumieni i rzek kraju. Na południu zachodni grzbiet Małego Kaukazu biegnie niemal równolegle do północnego. Co jednak szczególnie istotne dla uprawy winorośli, zachodnia część kraju znajduje się pod stałym wpływem ciepłego i wilgotnego powietrza znad Morza Czarnego.
Góry i niziny
Gruzja charakteryzuje się niezwykle zróżnicowanym klimatem i topografią, co czyni ją idealnym miejscem dla rolnictwa, a niektóre jej regiony są wręcz stworzone do uprawy winorośli. Pomimo niewielkiej powierzchni, na jej terenie jest szereg wzniesień. Topografia kraju rozciąga się od wybrzeży Morza Czarnego, aż po wysokie szczyty Kaukazu, najwyższego pasma górskiego w Europie. Ponad jedna trzecia powierzchni Gruzji leży w górach. Północną granicę z Rosją stanowi pasmo górskie Wielkiego Kaukazu. Tam ośnieżone szczyty wznoszą się na wysokość do 5000 metrów. Południowe zbocza Kaukazu przechodzą w centralną nizinę w pobliżu bogatych w minerały wybrzeży Morza Czarnego.
Klimat
Pasmo Wielkiego Kaukazu stanowi naturalną barierę, chroniącą Gruzję przed napływem zimnych mas powietrza z północy. Jednocześnie z zachodu, znad Morza Czarnego, swobodnie dociera ciepłe i wilgotne powietrze, które sprzyja uprawie winorośli na nadbrzeżnych nizinach – to jeden z kluczowych czynników wpływających na sukces winiarstwa w tym regionie. Osłonięte od ekstremalnych temperatur, winorośle są chronione zarówno przed silnym słońcem, jak i przed ostrym mrozem.
Gruzja charakteryzuje się dużym zróżnicowaniem klimatycznym – od subtropikalnego, przez wysokogórski, po półpustynny.
- W zachodniej Gruzji panuje wilgotny, subtropikalny klimat morski charakteryzujący się opadami przez cały rok.
- We wschodniej Gruzji klimat jest zmienny od umiarkowanie wilgotnego do suchego.
- W Nizinie Kolchidzkiej występuje kilka stref klimatycznych, które zmieniają się wraz ze wzrostem wysokości: strefa subtropikalna, umiarkowanie ciepła i wilgotna, zimna i wilgotna oraz alpejska.
Geologia
Góry Kaukaz poprzecinane są siecią rzek i potoków, które dostarczają wodę mineralną do dolin, przyczyniając się do charakterystycznych aromatów win tego kraju. Położona niedaleko wybrzeża Morza Czarnego Nizina Kolchidzka obejmuje tereny podmokłe, w których nagromadziły się złoża minerałów przyniesione przez główne rzeki zachodniej Gruzji – Enguri, Rioni i Kodori.
Te rzeki i strumienie przyczyniły się również do powstania wapiennych skał i jaskiń, które kształtują krajobraz Gruzji.
W całym kraju znajduje się dziesięć regionów winiarskich
Kachetia (Kakheti)
Kachetia, położona w skrajnie wschodniej części kraju, to największy i najbardziej znany region uprawy winorośli, gdzie znajduje się około 70% gruzińskich winnic. U podnóża Kaukazu powstaje aż około 80 % gruzińskiej produkcji wina. Większość subregionów skupia się wokół rzeki Alazani, która wypływa z gór i przecina tę część kraju. Klimat w tym regionie ma charakter zmienny, kontynentalny – z temperaturami od łagodnych po subtropikalne. Opady występują głównie zimą, natomiast lata są przeważnie suche. Ubogie w składniki odżywcze gleby zapewniają idealne warunki do uprawy winorośli. Tak zwane gleby cynamonowe składają się z piaszczystej, wapiennej gliny o wysokiej zawartości żelaza, która nadaje im charakterystyczny cynamonowy kolor. Z powodu suchego klimatu wszelki materiał organiczny w wierzchniej warstwie gleby rozkłada się bardzo szybko. W związku z tym winorośl musi wrastać głęboko w glebę i może w ten sposób wykształcić szczególnie złożone systemy korzeniowe, co znajduje odzwierciedlenie w jakości winogron.
W Gruzji istnieje 30 wyznaczonych win objętych Chronioną Nazwą Pochodzenia (PDO – Protected Designations of Origin), czyli apelacji. 18 z nich znajduje się w Kacheti, 6 w Kartli, 3 w Raczy i Leczhumi, 2 w Imereti i 1 w Samegrelo.
Najbardziej znane i cenione apelacje Kacheti dla win czerwonych to kindzmarauli, słynąca ze swojego półsłodkiego wina z odmiany saperavi, oraz apelacje mukuzani i kvareli, znane z wytrawnych win z tego samego szczepu. Wina z saperavi charakteryzują się pełną strukturą, złożonym bukietem aromatycznym, a przy tym zachowują elegancję. Tsinandali to najważniejsza apelacja dla win białych w całej Gruzji, położona na prawym brzegu rzeki Alazani. Na wysokości od 300 do 750 metrów uprawia się tu szczepy rkatsiteli i kakhuri mtsvane, z których powstają wina oznaczone tą apelacją. Z kolei apelacja napareuli obejmuje zarówno wina białe, jak i czerwone, przy czym te pierwsze to wina jednoszczepowe z rkatsiteli, a drugie powstają z odmiany saperavi.
Kartlia
Region Kartlia, położony wokół stolicy Tbilisi, charakteryzuje się przeważnie równinnym ukształtowaniem terenu. Winorośl rośnie tu w dorzeczu rzeki Kura, która przepływa przez środek regionu. Tutaj , prawdopodobnie również ze względu na bliskość tętniącej życiem metropolii Tbilisi, rozwinęła się przede wszystkim nowoczesna produkcja wina. Choć oczywiście powstają tu również wina wytwarzane tradycyjnymi metodami. Kartlia znana jest ze swojego wina musującego – Atenuri.
Imeretia
Region Imeretii położony jest w zachodnio-centralnej Gruzji, wzdłuż południowo-zachodniego odcinka rzeki Rioni. Chociaż ogólnie można mówić o raczej wilgotnym klimacie, mikroklimaty i rodzaje gleb są tu bardzo zróżnicowane. Skutkuje to powstawaniem wielu różnych win. Qvevri jest tu znane jako Churi, a kontakt ze skórkami jest zwykle mniej intensywny niż np. w Kachetii, dzięki czemu wina są nieco lżejsze. Typowymi, naturalnie autochtonicznymi odmianami winorośli są Tsitska i Tsolikouri oraz Krakhuna – wszystkie trzy są używane w winach PDO Sviri.
Meschetia
Region Meschetia leży w południowej Gruzji, na granicy z Turcją. Winnice regionu tradycyjnie znajdują się w dolinach rzeki Mtkwari i jej dopływów, a także na zboczach i tarasach górskich. Meschetia charakteryzuje się klimatem kontynentalnym, niewielkimi opadami i mroźnymi zimami oraz długimi, gorącymi latami.
Klimat w rejonie Achalciche, leżącym w centrum regionu Meschetia, wyraźnie różni się od warunków panujących w sąsiednich częściach kraju. Przy bardzo niskich opadach i średniej rocznej temperaturze wynoszącej zaledwie 8–9°C, jest to najbardziej suchy region winiarski Gruzji. Winorośle wymagają tu intensywnego nawadniania. Zimą krzewy tradycyjnie zakopywano w ziemi, a uprawy na tarasach dodatkowo chroniły je przed mrozem.
Racza i Leczchumi
Na północnym zachodzie Gruzji leżą dwa regiony: Racza i Leczchumi. Produkuje się tu stosunkowo niewiele wina, jednak występuje tu kilka bardzo rzadkich lokalnych odmian. Większość z nich rośnie wzdłuż brzegów rzeki Rioni. Okres dojrzewania winogron jest w tym regionie długi, a zbiory często przypadają na późną jesień. Dzięki temu Racza i Leczchumi słyną przede wszystkim z win słodkich. Szczególnie cenione są: białe wino z odmiany Tsolikouri, sprzedawane jako PDO Tvishi, oraz słodkie czerwone PDO Khvanchkara, będące kupażem odmian Aleksandrouli i Mujuretuli.
Guria i Samegrelo
Guria i Samegrelo położone są w południowo-zachodniej i zachodniej części Gruzji, między pasmem Małego Kaukazu a wybrzeżem Morza Czarnego. Klimat jest tu wilgotny i subtropikalny z łagodnymi zimami i gorącymi latami. Region ten ma długą tradycję winiarską, w której winorośl uprawiano w sposób pozwalający jej wspinać się po drzewach (Maglari). Zbiory rozpoczynają się późno w listopadzie i czasami trwają aż do stycznia. Typowymi dla tego regionu odmianami winorośli są m.in. Chkhaveri, Jani, Ojaleshi i Chvitiluri.
Adżaria
Położona na południowym zachodzie Gruzji, nad Morzem Czarnym, Adżaria jest jednym z popularniejszych regionów turystycznych kraju. Wilgotny klimat w pobliżu wybrzeża cechuje się dużą liczbą słonecznych godzin wiosną i latem oraz obfitymi opadami, zwłaszcza we wrześniu i październiku. Większość terenu stanowią wzgórza i góry, a prawie 60% powierzchni pokrywają lasy. Również w Adżarii winiarstwo ma długą tradycję. W regionie powstają dziś nowe winnice, a istniejące, zwłaszcza te z historycznymi nasadzeniami, są przywracane do życia. Coraz częściej obsadza się także stare odmiany winorośli.
Abchazja
Abchazja zajmuje powierzchnię około 8 660 km² w zachodniej części Gruzji, na północnym brzegu Morza Czarnego. Topografia jest zróżnicowana, ponieważ region ten rozciąga się od równin nad Morzem Czarnym do wysokich szczytów na północy. Abchazja to w dużej części tereny górzyste, a region zamieszkany jest głównie na wybrzeżu, gdzie klimat jest łagodny. Do XX wieku winiarstwo było tu bardzo rozpowszechnione, dopóki mączniak rzekomy i szara pleśń poważnie nie zniszczyły tutejsze winnice. Oprócz rodzimych szczepów, takich jak Tsolikouri, Ojaleshi, Chkhaveri i Krakhuna, uprawiane są tu również inne odmiany, które obfitują w plony.